اهمیت نقش عوامل روحی - روانی در بیماریهای پوستی برای متخصصین پوست بخوبی شناخته شده است. تعامل بین پوست و ذهن افراد به اشکال مختلف تظاهر می کند. مثلا در مورد بیماریهای عود کننده ای مثل بیماریهای التهابی پوست ماننداگزما، پسوریازیس و آکنه نقش تشدید کننده استرس و عوامل هیجانی به اثبات رسیده است.
از طرف دیگر بروز ضایعات و مشکلات پوستی به علت ایجاد ظاهر نازیبا سبب فشار روحی در فرد می شود و در مورد بیماریهایی مثل ویتیلیگو و آلوپسی آرهاتا مشکل اصلی و عمده بیمار فشار روانی ایجاد شده به علت نازیبا شدن است. در مواردی پزشکان متخصص پوست با مواردی مواجه می شوند که توسط خود بیمارایجاد شده و در واقع ضایعات بوسیله خود بیمار القا گردیده است که می توان به مواردی مانند هذیان پارازیتوز، تریکوتیلومانیا، نوروتیک اکسکوریشن ودرماتیت ساختگی اشاره کرد.
همچنین بیمارانی فقط با شکایت حسی پوستی مثل خارش مزمن ایدیوپاتیک، formication یا احساس راه رفتن مورچه روی پوست، سوزش، سوزن سوزن شدن وعلائم عجیب و غریب دیگر مراجعه می کنند. هذیان پارازیتوز، تریکوتیلومانیا،نوروتیک اکسکوریشن و درماتیت ساختگی همگی اختلالات اولیه روانپزشکی هستندو در این موارد هیچ اختلال اولیه پوستی،طبی و عصبی وجود ندارد. چون بیماران دارای زمینه های طبی یاعصبی مثل خارش اورمیک یا notalgia paresthetica نیز می توانند فقط با ضایعاتی مراجعه کنند که توسط خود آنهاایجاد شده است و به همین علت سایر علائم روحی روانی را نیز باید مد نظر قرارداد. در هذیان پارازیتوز بیماران به شکل غیر واقع بینانه عقیده دارند که بوسیله حشرات، کرمها یا دیگر ارگانیسم ها آلوده شده اند. هذیان پارازیتوزاغلب در دو گروه مجزای جمعیت دیده می شود:
الف- در بیماران جوان تر که شیوع بیماری بین مرد و زن مساوی است و بین هذیان و وضعیت اقتصادی-اجتماعی پایین واعتیاد به مواد مخدر وجوددارد.
ب- بیماران پیرتر که عمدتا زنان هستند که همراهی اعتیاد به مواد یا کلاس اقتصادی-اجتماعی پایین در آنها به اثبات نرسیده است.
در هر دو گروه سنی بیماران درباره آلودگی انگلی خود اعتقادی هذیانی دارند. بیشتر بیماران همچنین شکایت از formication دارند ( خزیدن، گازگرفتن، و احساس سوزن سوزن شدن ). این بیماران حتی نمونه های گوناگونی ازقطعات انگلها را در قوطی های کوچک می آورند.
ضایعات خود القا شده پوستی مکرر می توانند شکلی شبیه دهانه آتشفشان ایجاد کنند که اصطلاحا به آنها آتشفشانهای ماه گفته میشود زیرا این بیماران پوست خود را بطور عمیقی می کنند که تلاش برای خارج کردن " پارازیت" است. تظاهرات کلینیکی حاد و یا مزمن است. این بیماران می توانند از نظراجتماعی منزوی شوند چون ترس دارند که بتوانند دیگر مردم را با آلودگی خودآلوده کنند. چون داروهای تفننی مثل آمفتامین و کوکائین میتوانند حالت فورمیکاسیون و یا توهم را ایجاد کنند، باید شرح حال قبلی یا جاری اعتیادیا استفاده مواد رد شود. بیماران با اختلال وسواسی Obsessive Compulsive که وسواس که روی یک نمای بخصوص پوست خود داشته باشند به راحتی با یک بیماردچار هذیان پارازیت اشتباه می شود.
تریکوتیلومانیا
تریکوتیلومانیا اشاره به حالتی دارد که بیمارموهای خود را می کند. این فرم از آلوپسی را باید از دیگر حالتهای ریزش موافتراق داد. تریکوتیلومانیا را می توان در هر گروه سنی حتی کودکان 18 ماهه نیز مشاهده کرد. تظاهر کلینیکی به صورت یک منطقه دچار ریزش موی ناکامل است(آلوپسی ناقص) که محدوده نسبتا مشخصی دارد و موهای باقیمانده با طولهای متفاوت در این منطقه دیده می شوند. این حالت اغلب ناحیه جلویپیشانی(فرونتال) و فرق سر( ورتکس) را مبتلا می کند ولی گاهی می تواند بطورمنتشر کل پوست سر را گرفتار کند. این حالت همچنین ابروها و مژه ها و به طور نادر موهای ناحیه تناسلی را گرفتار می کند. موها کنده شده یا موجی میشوند و کمتر شکستگی شفت مو وجود دارد.
نوروتیک اکسکوریشن (Neurotic excoriation )
نوروتیک اکسکوریشن اصطلاحی است که برای تعریف خراشیدگیهای پوستی با منشا روانی به کار می رود. بیماران با نوروتیک اکسکوریشن معمولا با اکسکوریشن های مولتی پلدر نواحی براحتی در دسترس بدن مراجعه می کنند. ضایعات اغلب روی صورت، نمایاکستانسور اندامها و نواحی در دسترس پشت است. ضایعات اغلب به شکل خفیف دربالا و طرفین کمر بصورت قرینه و شبیه به بالهای پروانه دیده می شوند. زمینه ها و بیماریهای روانی که معمولا در بیماران با نوروتیک اکسکوریشن دیده می شود افسردگی، اضطراب و اختلال obsessive compulsive است.
Factitial Dermatitis
در درماتیت ساختگی بیمار از ابزار ومواد پیچیده مثل اشیاء تیز، مواد شیمیایی سوزاننده یا تزریق مواد برای القاء ضایعات پوستی استفاده می کند. به علت تظاهرات کلینیکی متفاوت معمولااین ضایعات به واسطه وجود خصوصیات مشخص و خاصی مثل گوشه های تیز و تصاویرغیر معمول در نواحی به راحتی قابل دسترسی مشخص می شود. معمولا مشکلی درافتراق این ضایعات از بیماریهای پوستی واقعی یا از نوروتیک اکسکوریشن وجودندارد. ظاهر ضایعات وابسته به متد و روش خاص بیمار مورد استفاده برای ایجاد ضایعه است. تیپ های بخصوصی از اختلالات روانی زمینه ای مثل تمارض،سایکوز(جنون) و اختلالات شخصیتی که بوسیله رفتار خویش ویرانگر مشخص می شوند ( مثل اختلال شخصیتی مرزی ) اغلب همراه با این بیماران دیده می شود.